หลายคนลังเลที่จะไปตรวจช่องปาก เพราะไม่รู้ว่าจะต้องเจออะไร และกลัวว่าจะเจ็บหรือยุ่งยาก ความไม่รู้นี้เองที่บางครั้งทำให้คนเลื่อนการไปตรวจออกไป หน้านี้จะอธิบายว่าการตรวจคัดกรองมะเร็งช่องปากทำอย่างไร เจ็บไหม ไปที่ไหนได้บ้าง และควรเตรียมตัวอย่างไร เพื่อให้การตัดสินใจไปตรวจเป็นเรื่องที่สบายใจขึ้น
การตรวจคัดกรองเบื้องต้นทำอย่างไร
การตรวจคัดกรองมะเร็งช่องปากเบื้องต้นเป็นกระบวนการที่ไม่ซับซ้อน ส่วนใหญ่ประกอบด้วยการที่แพทย์หรือทันตแพทย์ดูและคลำเพื่อสังเกตความผิดปกติ
สอบถามอาการและประวัติ
แพทย์จะถามว่าแผลหรือรอยที่กังวลเริ่มเมื่อไร มีอาการอย่างไร และมีปัจจัยเสี่ยงหรือไม่ ข้อมูลที่คุณจดมาจะช่วยตรงนี้
ดูภายในช่องปาก
แพทย์จะดูทั่วช่องปาก ทั้งลิ้น กระพุ้งแก้ม เพดาน เหงือก และใต้ลิ้น เพื่อสังเกตแผล รอยฝ้า หรือความผิดปกติของสีและพื้นผิว
คลำบริเวณช่องปากและลำคอ
แพทย์อาจใช้นิ้วคลำเบา ๆ ในช่องปากและบริเวณลำคอเพื่อตรวจหาก้อนหรือต่อมน้ำเหลืองที่ผิดปกติ ขั้นตอนนี้ไม่เจ็บ
ให้คำแนะนำหรือส่งต่อ
หากไม่พบสิ่งผิดปกติ แพทย์จะแนะนำการดูแลและสังเกตต่อ แต่หากพบรอยที่ควรตรวจเพิ่ม จะอธิบายขั้นตอนถัดไปหรือส่งต่อผู้เชี่ยวชาญ
เจ็บไหม ใช้เวลานานไหม
การตรวจคัดกรองเบื้องต้นไม่เจ็บและใช้เวลาไม่นาน เพราะเป็นการดูและคลำเป็นหลัก หลายครั้งทันตแพทย์ทำเป็นส่วนหนึ่งของการตรวจสุขภาพช่องปากตามปกติอยู่แล้ว ความรู้สึกไม่ต่างจากการตรวจฟันทั่วไป สิ่งที่อาจทำให้กังวลมากกว่าคือการรอผลหากต้องตรวจเพิ่ม แต่ขั้นตอนการคัดกรองเองนั้นเรียบง่าย
ไปตรวจที่ไหนได้บ้าง
จุดเริ่มต้นที่ดีคือทันตแพทย์ ไม่ว่าจะเป็นคลินิกทันตกรรมหรือแผนกทันตกรรมในโรงพยาบาล เพราะทันตแพทย์ตรวจช่องปากเป็นประจำและคุ้นเคยกับการสังเกตความผิดปกติ นอกจากนี้สามารถปรึกษาแพทย์ที่โรงพยาบาลหรือสถานพยาบาลใกล้บ้านได้ หากมีอาการอื่นร่วมที่น่ากังวล สำหรับผู้ที่กำลังรักษามะเร็งอยู่แล้ว ทีมรักษาจะดูแลเรื่องช่องปากเป็นส่วนหนึ่งของการรักษาด้วย
การไปตรวจคือการดูแลตัวเอง ไม่ใช่เรื่องน่ากลัว
การไปตรวจไม่ได้แปลว่าคุณคิดว่าตัวเองเป็นมะเร็ง แต่เป็นการคัดกรองเพื่อความสบายใจและเพื่อหาสาเหตุของแผลหรือรอยที่กังวล ส่วนใหญ่แล้วผลการตรวจช่วยให้โล่งใจ และหากพบสิ่งที่ต้องดูแล การพบเนิ่น ๆ ก็ช่วยให้วางแผนได้เหมาะสมขึ้น
เมื่อไรที่ไม่ควรรอ
หากมีแผลที่เลือดออกไม่หยุด ก้อนที่โตเร็ว กลืนหรือพูดลำบากมากขึ้น หรือเป็นผู้ที่กำลังรักษามะเร็งหรือภูมิคุ้มกันต่ำแล้วมีไข้ร่วม ควรติดต่อแพทย์โดยไม่ต้องรอรอบการตรวจปกติ
อ่านต่อ สัญญาณอันตรายของแผลในปากที่ต้องรีบแจ้งทีมรักษา