แผลในปากมะเร็งความรู้เรื่องแผลในปากที่เกี่ยวกับมะเร็ง

Table of contents

ในหน้านี้มีอะไร

  1. 4 จุดสังเกตของลักษณะแผล
  2. ทำไมแผลที่ "ไม่เจ็บ" ถึงควรสังเกตเป็นพิเศษ
  3. สังเกตลักษณะอย่างไรให้เป็นประโยชน์กับการพบแพทย์
  4. เมื่อไรที่ไม่ควรรอ
แผลที่ควรให้แพทย์ตรวจ

ลักษณะแผลในปากที่ควรให้แพทย์ตรวจ: ขอบ สี ความเจ็บ และความแข็ง

คำตอบสั้น ๆ

นอกจากระยะเวลาที่แผลอยู่นาน ลักษณะของแผลก็เป็นข้อมูลสำคัญ แผลที่ควรให้แพทย์หรือทันตแพทย์ตรวจ มักมีลักษณะ เช่น ขอบนูนแข็ง สีผิดปกติอย่างฝ้าขาวหรือฝ้าแดงที่ลบไม่ออก คลำแล้วแข็งเป็นก้อน หรือไม่เจ็บแต่อยู่นาน ลักษณะเหล่านี้ส่วนใหญ่ไม่ใช่มะเร็ง แต่เป็นเหตุผลที่ควรได้รับการตรวจเพื่อความมั่นใจ

ภาพประกอบเชิงให้ความรู้เกี่ยวกับการสังเกตลักษณะแผลในปาก เช่น ขอบ สี และความแข็ง แบบไม่ graphic
การสังเกตลักษณะแผลช่วยให้เล่าอาการกับแพทย์ได้ชัดขึ้น ไม่ใช่เพื่อวินิจฉัยด้วยตัวเอง

เมื่อมีแผลในปากที่ทำให้กังวล นอกจากดูว่าแผลอยู่นานแค่ไหนแล้ว การสังเกตลักษณะของแผลก็ช่วยให้ตัดสินใจได้ว่าควรไปพบแพทย์หรือยัง หน้านี้อธิบายจุดสังเกต 4 ด้านที่แพทย์มักใช้ประกอบ คือ ขอบแผล สี ความเจ็บ และความแข็ง โดยตั้งต้นจากข้อเท็จจริงเดิมว่าแผลในปากส่วนใหญ่ไม่ใช่มะเร็ง การสังเกตเหล่านี้มีไว้เพื่อช่วยให้รู้ว่าเมื่อไรควรให้ผู้เชี่ยวชาญดู ไม่ใช่เพื่อวินิจฉัยด้วยตัวเอง

4 จุดสังเกตของลักษณะแผล

แผลในปากทั่วไปมักมีขอบเรียบ สีใกล้เคียงเนื้อรอบข้าง เจ็บในช่วงแรกแล้วค่อย ๆ ดีขึ้น และนุ่มเมื่อสัมผัส ส่วนลักษณะที่ต่างไปจากนี้คือสิ่งที่ควรให้แพทย์ดู

ขอบแผล

ทั่วไป: ขอบเรียบ ค่อย ๆ ตื้นขึ้นเมื่อหาย
ควรตรวจ: ขอบนูนแข็ง ม้วน หรือไม่เรียบ

สี

ทั่วไป: ขาวเหลืองตรงกลาง แดงรอบขอบ
ควรตรวจ: ฝ้าขาวหรือฝ้าแดงที่ลบไม่ออกและอยู่นาน

ความเจ็บ

ทั่วไป: เจ็บช่วงแรกแล้วทุเลาลง
ควรตรวจ: ไม่เจ็บแต่อยู่นาน หรือเจ็บมากขึ้นเรื่อย ๆ

ความแข็ง

ทั่วไป: นุ่มเมื่อสัมผัส
ควรตรวจ: คลำแล้วแข็ง หรือเป็นก้อนใต้แผล

ทำไมแผลที่ "ไม่เจ็บ" ถึงควรสังเกตเป็นพิเศษ

หลายคนเข้าใจว่าแผลที่เจ็บคือแผลที่อันตรายกว่า แต่จริง ๆ แล้วความเจ็บไม่ได้บอกความรุนแรงเสมอไป แผลในปากทั่วไปอย่างแผลร้อนในมักเจ็บชัดเจน ในขณะที่แผลหรือรอยโรคบางอย่างที่ควรตรวจกลับไม่เจ็บ ทำให้คนมักปล่อยไว้นานเพราะไม่รู้สึกรำคาญ นี่คือเหตุผลที่แผลซึ่งไม่เจ็บแต่อยู่นานผิดปกติ ควรได้รับการตรวจ ไม่ใช่เพราะการไม่เจ็บแปลว่าร้ายแรง แต่เพราะมันทำให้เราเผลอละเลย

ภาพประกอบเปรียบเทียบลักษณะแผลในปากทั่วไปกับลักษณะที่ควรให้แพทย์ตรวจ แบบไม่ graphic
การเปรียบเทียบช่วยให้เห็นภาพ แต่การตัดสินใจสุดท้ายควรให้แพทย์หรือทันตแพทย์เป็นผู้ตรวจ

สังเกตลักษณะอย่างไรให้เป็นประโยชน์กับการพบแพทย์

การสังเกตลักษณะแผลมีค่ามากที่สุดเมื่อใช้เพื่อเตรียมไปพบแพทย์ ลองสังเกตว่าแผลมีขอบแบบไหน สีอย่างไร เจ็บหรือไม่ และคลำแล้วแข็งหรือนุ่ม จากนั้นจดไว้พร้อมกับวันที่เริ่มเป็น หากถ่ายภาพได้อย่างเหมาะสมก็ช่วยให้เห็นการเปลี่ยนแปลง ข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้แพทย์หรือทันตแพทย์ประเมินและวางแผนดูแลได้เหมาะสมขึ้น และทำให้การไปพบแพทย์มีประสิทธิภาพมากกว่าการจำแบบคร่าว ๆ

การสังเกตไม่ใช่การวินิจฉัย

จุดสังเกตเหล่านี้มีไว้เพื่อช่วยให้คุณรู้ว่าเมื่อไรควรไปพบแพทย์ ไม่ใช่เครื่องมือบอกว่าแผลเป็นอะไร การวินิจฉัยที่แท้จริงต้องอาศัยการตรวจโดยแพทย์ และในบางกรณีอาจต้องตรวจเพิ่มเติม เช่น การตัดชิ้นเนื้อ หากมีลักษณะที่เข้าข่ายควรตรวจ การไปพบผู้เชี่ยวชาญคือขั้นตอนที่ดีที่สุด

ภาพประกอบการดูแลช่องปากอย่างอ่อนโยนเมื่อมีแผลที่บอบบาง
เยื่อบุที่บอบบางควรได้รับการดูแลอย่างอ่อนโยนระหว่างสังเกตอาการ

เมื่อไรที่ไม่ควรรอ

หากแผลมีเลือดออกไม่หยุด โตเร็วผิดปกติ มีก้อนแข็งร่วม กลืนหรือพูดลำบากมากขึ้น หรือเป็นผู้ที่กำลังรักษามะเร็งหรือภูมิคุ้มกันต่ำแล้วมีไข้ร่วม ควรติดต่อแพทย์โดยไม่ต้องรอ

อ่านต่อ สัญญาณอันตรายของแผลในปากที่ต้องรีบแจ้งทีมรักษา
คำถามที่พบบ่อย

คำถามที่พบบ่อยเรื่องลักษณะแผลที่ควรตรวจ

โดยทั่วไปคือแผลที่ขอบนูนแข็ง สีผิดปกติ เช่น มีฝ้าขาวหรือฝ้าแดงที่ลบไม่ออก แผลที่ไม่เจ็บแต่อยู่นาน หรือคลำแล้วแข็งเป็นก้อน ลักษณะเหล่านี้ส่วนใหญ่ไม่ใช่มะเร็ง แต่ควรให้แพทย์หรือทันตแพทย์ตรวจเพื่อความมั่นใจ

ไม่ได้แปลว่าอันตรายกว่าเสมอไป แต่แผลที่ไม่เจ็บและอยู่นานเป็นลักษณะที่ควรให้แพทย์ดู เพราะคนมักไม่ทันสังเกตแผลที่ไม่เจ็บ การไม่เจ็บจึงไม่ใช่เหตุผลที่จะไม่ไปตรวจ

แผลที่ขอบนูนแข็งหรือคลำแล้วแข็งกว่าเนื้อรอบ ๆ เป็นลักษณะหนึ่งที่แพทย์ใช้ประกอบการพิจารณา ไม่ได้แปลว่าเป็นมะเร็ง แต่เป็นเหตุผลที่ควรให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจดู

ไม่จำเป็น แม้มีเพียงลักษณะเดียวที่ผิดปกติชัดเจน หรือมีร่วมกับแผลที่ไม่หายนาน ก็เป็นเหตุผลเพียงพอที่จะไปพบแพทย์หรือทันตแพทย์เพื่อตรวจ

หมายเหตุจากกองบรรณาธิการ

เนื้อหานี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับลักษณะแผลในปากที่ควรได้รับการตรวจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล และไม่ใช้แทนการพบแพทย์ หากมีแผลที่เข้าข่ายควรตรวจ ควรปรึกษาแพทย์หรือทันตแพทย์

แหล่งอ้างอิงทั่วไป

  • สถาบันมะเร็งแห่งชาติ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข — ข้อมูลมะเร็งช่องปากและการคัดกรอง
  • National Cancer Institute (NCI) — Oral Cavity Cancer Screening and Prevention
  • NHS — Mouth ulcers และคำแนะนำเรื่องเมื่อใดควรพบแพทย์

เรียบเรียงโดย: ทีมบรรณาธิการเว็บไซต์ www.แผลในปากมะเร็ง.com / ตรวจทานเชิงผลิตภัณฑ์และความเหมาะสมของถ้อยคำโดย: ทีม Eureka Pharma

Sources / editorial basis

แหล่งอ้างอิงและกรอบข้อมูล

เนื้อหาหน้านี้เรียบเรียงจากแหล่งข้อมูลการแพทย์และแนวทางดูแลผู้ป่วยมะเร็งที่น่าเชื่อถือ โดยปรับภาษาให้อ่านง่ายสำหรับผู้ป่วยและญาติ

  1. NHS — Mouth cancer symptomsสัญญาณที่ควรให้แพทย์หรือทันตแพทย์ตรวจ เช่น แผลในปากนานกว่า 3 สัปดาห์ ก้อน ฝ้าขาว/ฝ้าแดง หรือกลืน/พูดลำบาก
  2. Cancer Research UK — Symptoms of mouth and oropharyngeal cancerอาการที่ควรสังเกต เช่น แผลไม่หาย ก้อน ปวดในปาก ฝ้าขาว/แดง และน้ำหนักลด
  3. NCI — Oral Complications of Cancer Therapies (PDQ®)ภาวะแทรกซ้อนในช่องปากจากการรักษามะเร็ง เช่น mucositis, infection, salivary gland dysfunction, taste dysfunction และ pain
  4. NCI/NCBI — Oral Complications of Cancer Therapies, patient summaryข้อมูลสำหรับผู้ป่วยเรื่อง oral mucositis จากเคมีบำบัดและฉายแสง รวมถึงกรอบเวลาโดยทั่วไป
  5. MASCC/ISOO — Clinical Practice Guidelines for Mucositisแนวทางวิชาชีพสำหรับ mucositis จาก cancer therapy