เมื่อมีแผลในปากที่ทำให้กังวล นอกจากดูว่าแผลอยู่นานแค่ไหนแล้ว การสังเกตลักษณะของแผลก็ช่วยให้ตัดสินใจได้ว่าควรไปพบแพทย์หรือยัง หน้านี้อธิบายจุดสังเกต 4 ด้านที่แพทย์มักใช้ประกอบ คือ ขอบแผล สี ความเจ็บ และความแข็ง โดยตั้งต้นจากข้อเท็จจริงเดิมว่าแผลในปากส่วนใหญ่ไม่ใช่มะเร็ง การสังเกตเหล่านี้มีไว้เพื่อช่วยให้รู้ว่าเมื่อไรควรให้ผู้เชี่ยวชาญดู ไม่ใช่เพื่อวินิจฉัยด้วยตัวเอง
4 จุดสังเกตของลักษณะแผล
แผลในปากทั่วไปมักมีขอบเรียบ สีใกล้เคียงเนื้อรอบข้าง เจ็บในช่วงแรกแล้วค่อย ๆ ดีขึ้น และนุ่มเมื่อสัมผัส ส่วนลักษณะที่ต่างไปจากนี้คือสิ่งที่ควรให้แพทย์ดู
ขอบแผล
ทั่วไป: ขอบเรียบ ค่อย ๆ ตื้นขึ้นเมื่อหาย
ควรตรวจ: ขอบนูนแข็ง ม้วน หรือไม่เรียบ
สี
ทั่วไป: ขาวเหลืองตรงกลาง แดงรอบขอบ
ควรตรวจ: ฝ้าขาวหรือฝ้าแดงที่ลบไม่ออกและอยู่นาน
ความเจ็บ
ทั่วไป: เจ็บช่วงแรกแล้วทุเลาลง
ควรตรวจ: ไม่เจ็บแต่อยู่นาน หรือเจ็บมากขึ้นเรื่อย ๆ
ความแข็ง
ทั่วไป: นุ่มเมื่อสัมผัส
ควรตรวจ: คลำแล้วแข็ง หรือเป็นก้อนใต้แผล
ทำไมแผลที่ "ไม่เจ็บ" ถึงควรสังเกตเป็นพิเศษ
หลายคนเข้าใจว่าแผลที่เจ็บคือแผลที่อันตรายกว่า แต่จริง ๆ แล้วความเจ็บไม่ได้บอกความรุนแรงเสมอไป แผลในปากทั่วไปอย่างแผลร้อนในมักเจ็บชัดเจน ในขณะที่แผลหรือรอยโรคบางอย่างที่ควรตรวจกลับไม่เจ็บ ทำให้คนมักปล่อยไว้นานเพราะไม่รู้สึกรำคาญ นี่คือเหตุผลที่แผลซึ่งไม่เจ็บแต่อยู่นานผิดปกติ ควรได้รับการตรวจ ไม่ใช่เพราะการไม่เจ็บแปลว่าร้ายแรง แต่เพราะมันทำให้เราเผลอละเลย
สังเกตลักษณะอย่างไรให้เป็นประโยชน์กับการพบแพทย์
การสังเกตลักษณะแผลมีค่ามากที่สุดเมื่อใช้เพื่อเตรียมไปพบแพทย์ ลองสังเกตว่าแผลมีขอบแบบไหน สีอย่างไร เจ็บหรือไม่ และคลำแล้วแข็งหรือนุ่ม จากนั้นจดไว้พร้อมกับวันที่เริ่มเป็น หากถ่ายภาพได้อย่างเหมาะสมก็ช่วยให้เห็นการเปลี่ยนแปลง ข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้แพทย์หรือทันตแพทย์ประเมินและวางแผนดูแลได้เหมาะสมขึ้น และทำให้การไปพบแพทย์มีประสิทธิภาพมากกว่าการจำแบบคร่าว ๆ
การสังเกตไม่ใช่การวินิจฉัย
จุดสังเกตเหล่านี้มีไว้เพื่อช่วยให้คุณรู้ว่าเมื่อไรควรไปพบแพทย์ ไม่ใช่เครื่องมือบอกว่าแผลเป็นอะไร การวินิจฉัยที่แท้จริงต้องอาศัยการตรวจโดยแพทย์ และในบางกรณีอาจต้องตรวจเพิ่มเติม เช่น การตัดชิ้นเนื้อ หากมีลักษณะที่เข้าข่ายควรตรวจ การไปพบผู้เชี่ยวชาญคือขั้นตอนที่ดีที่สุด
เมื่อไรที่ไม่ควรรอ
หากแผลมีเลือดออกไม่หยุด โตเร็วผิดปกติ มีก้อนแข็งร่วม กลืนหรือพูดลำบากมากขึ้น หรือเป็นผู้ที่กำลังรักษามะเร็งหรือภูมิคุ้มกันต่ำแล้วมีไข้ร่วม ควรติดต่อแพทย์โดยไม่ต้องรอ
อ่านต่อ สัญญาณอันตรายของแผลในปากที่ต้องรีบแจ้งทีมรักษา